AkAsya

Güney Kore'de Türk Okulları

Cuma, Eylül 4 · Kategori: Genel

Halallıq ve helelik

Cuma, Temmuz 10 · Kategori: Orta Asya

Azerbaycanın geleceyini işıqlandıracaq telebeler arasında özümü onlar kimi genc hiss eledim.

29 oktyabr 1999-cu ilde geldiyim Azerbaycandan 30 iyun 2009-cu ilde ayrılıram. Eslinde bu ayrılıq 1993-cü ilden beri davam eden Moldova, Dağıstan ve Azerbaycandakı pedaqoji fealiyyetimin de sonu anlamına gelir. 26 yaşımda ayrıldığım ölkeme 43 yaşımda dönürem.
İller uzunu birlikde çalışdığımız Qafqaz Universiteti ailesi ile çox gözel günler yaşadım. Azerbaycanlı ve türkiyeli nümune insanlarla çiyin-çiyine çalışdım. Azerbaycanın geleceyini işıqlandıracaq telebeler arasında özümü onlar kimi genc hiss eledim. Bu gözel kollektiv içinde ister elmi işlerimin, isterse de idari meselelerimin qat-qat bereketlendiyinin şahidi oldum. Bütün Qafqaz Universiteti ailesine teşekkür edirem.
2004-cü ile qeder 4 il mene yazı yazmaq imkanları vermiş “Zaman-Azerbaycan” qezeti sayesinde yazarlıqla da tanış oldum. Eziz dostum Enes Canseverin teşviqi ile yazmağa başladım, yazdıqca rahatlıq tapdım, rahatlıq tapdıqca da yazdım. Azerbaycanda ve Türkiyede keçirilen bir çox tedbirlerde bir çox oxucularımla görüşmek imkanı qazandım. Her şeyden evvel ise “Zaman-Azerbaycan” ailesinin cefakar ve vefakar emekdaşlarını tanımaq imkanı qazandım. Enes beyin şexsinde bütün “Zaman-Azerbaycan” ailesine teşekkür edirem.
Xüsusile idareçilik seminarları sayesinde tanışlıq imkanı elde etdiyim türkiyeli ve azerbaycanlı iş adamları ile çox semereli emekdaşlığımız oldu. Her bir proqram mene özünü yenilemek imkanı verdi. Ve bir de ticari heyatın, heqiqeten de, ne qeder çetin olduğunu tanış olduqca öyrendim. Min bir çetinlikle qazandıqlarının bir hissesini ayırıb, Azerbaycanın ve Türkiyenin geleceyi namine tehsil fealiyyetine könüllü destek olan bütün iş adamlarımıza teşekkür edirem.
”Çağ” Öyretim İşletmeleri Şirketinin nezdinde Azerbaycanın müxtelif bölgelerinde fealiyyet gösteren bütün tehsil müessiselerini buradakı fealiyyetim müddetinde yaxından tanımaq imkanı elde etdim. Ziyaret etdiyim her tehsil ocağında çiyin-çiyine çalışan azerbaycanlı ve türkiyeli tehsil işçilerini örnek insanlar olaraq gördüm. Onların gördüyü böyük işlerin qiymetinin tarix terefinden verileceyine inanıram. Enver Özeren beyin şexsinde o fedakar insanların hamısına teşekkür edirem.
10 ili bir sehifeye sığdırmaq olmaz. “Yazmaq asan, yaşamaq çetindir”,- demişdim bir zamanlar. Bir mahnıda da bele deyilir: “Getmekmi çetin, qalmaqmı, bunu da sen menden sor”. Eger menden soruşsalar, getmek, heqiqeten de, çox çetindir. Bu ölkeden ayrılan her kesin göz yaşları bu dediklerime şahiddir.
Azerbaycana yeniden gele bileceyemmi, bu, qismet meselesidir. Ancaq gelmeyim üçün çox sebeb var. Men tenbellik etsem bele, Bakıda doğulmuş 2 yaşlı oğlum Halim meni bu ziyarete mecbur edecek. Ona göre de “helelik” deyirem. Ve bir de hamınızdan halallıq dileyirem: Haqqınızı halal edin!

Qaxın İçərişəhəri - İlisu

Perşembe, Kasım 27 · Kategori: Azerbaycan_Okumalari

Qax şeherinden 12 km şimal-qerbde, Kürmük çayının sol sahilinde yerleşen İlisu tekce ölkemizin deyil, belke de, dünyanın qeyri-adi yaşayış menteqelerindendir.

Bu qedim yaşayış meskeni XVI esrin ikinci yarısından XIX esrin ortalarına qeder mövcud olmuş İlisu sultanlığının merkezi olub. Deniz seviyyesinden 1400 metr yükseklikde yerleşen bu meskenin İlisu adlandırılması ise onun erazisinde isti mineral bulaqların (ilıq su) olması ile elaqelendirilir.
Tarixi abidelerle zengin olan İlisu ele ilk baxışdan adama adi kend tesiri bağışlamır. Onun görünüşünde, binalarında qedim memarlıq üslubları aydınca görünür. Qırmızı kiremitli, bişmiş kerpicden, çaylaq daşlarından inşa olunmuş evler, çaylaq daşından hörülmüş hasarlar bu kendin şerefli keçmişinden xeber verir. Lakin son iller İlisu erazisinde müasir üslubda tikilmiş evler bu kendde sanki yamaq kimi görünür. Ele İlisu Tarix Medeniyyet Qoruğunun direktoru Azer Qocayev de bizimle söhbetinde bu meqamı xüsusi vurğuladı: “Hazırda İçerişeherde yaşanan problemler İlisuda da yaşanır”. Onun sözlerine göre, bu cür veziyyet 2005-ci iledek, daha doğrusu, İlisu Tarix Medeniyyet Qoruğu fealiyyete başlayana qeder davam edib. O, bu istiqametde apardıqları maariflendirmenin hele de istenilen effekti vermediyini de etiraf etdi: “Yeni heyetyanı torpaq sahesi alanlar deyirler ki, nece ev tikeceyimizi özümüz bilerik. Halbuki İlisu Tarix Medeniyyet Qoruğu olduğu üçün her bir tikili üçün Medeniyyet ve Turizm Nazirliyinden icaze alınmalıdır. Lakin buna ciddi emel olunmur”. Yeri gelmişken, qeyd edek ki, İlisuda resmi qeydiyyatdan keçmiş 11 memarlıq ve tarixi abide var. Daha 20-dek abidenin de qeydiyyata alınması müvafiq qurumlara teqdim olunub. Qeydiyyata alınmış abidelerden ikisi Ulu mescid (bu mescid böyüklüyüne ve qedimliyine göre bele adlandırılır) ve Bucaq mehellesinde yerleşen Sumuq qalası (“Qorxma, men seninleyem” filminin bir çox fraqmentleri mehz bu abidede çekilib) ölke ehemiyyetlidir. Hazırda Sumuq qalasında temir işleri davam etdirilir. Ulu mescid ise temir olunub.

“İlisunun qışı da yay kimi olar”

“İlisu camaatı esasen qoyunçulıq ve ekinçilikle meşğuldur. Camaatın pay torpaqları kendden 52 kilometr uzaqda yerleşir. Ele bu sebebden de kend ehalisinin ekseriyyeti öz pay torpaqlarından yeterince faydalana bilmir. Bezileri ise torpaq sahelerini icareye vermekle çıxış yolu tapırlar”. Bu barede bize Qax Rayon İcra Hakimiyyetinin İlisu kendi üzre nümayendesinin müavini Haşım Hesenov melumat verdi. Onun sözlerine göre, hazırda İlisuda 485 teserrüfat var. Ehalisi ise 1320 neferdir. Daha sonra hemsöhbetimiz İlisunun yayından söz açdı: “Yay aylarında bu kende üz tutanların sayı camaatın sayından, belke, on defe çox olur desem, yanılmaram. İnandırım sizi, hemin aylarda kendde maşın elinden terpenmek bele olmur. Tebii ki, istirahete gelenlerin hamısını yeni inşa olunmuş obyektlerde yerleşdirmek mümkün olmur. Odur ki, turistler kend sakinlerinin mülkiyyetinde olan evlerde yerleşirler. Lakin ele ki havalar soyudu, bu yerlerden el-ayaq tamamile yığışır. Her şeyden evvel ona göre ki, İlisuda qış turizmi hele inkişaf etmeyib”.
Söhbete qoşulan Azer müellim bu meseleye öz münasibetini bele bildirdi: “Eger qış aylarında İlisuya gelen yollar temizlense ve bu kimi problemler aradan qaldırılsa, İlisunun qışı da yay kimi olar. Mene bele gelir ki, sahibkarlar artıq burada qış turizmine de diqqet ayırmaq niyyetindedirler. Bele ki, hemsöhbet olduğum sahibkarlar yay turizminden elde etdikleri gelirlerin bir hissesini bu istiqamete yöneltmek isteyirler. Onun sözlerine göre, İlisu erazisindeki dağlarda yerleşen Gili qala, Qalaca, Qoşa quyular adlı maraqlı abideler var ki, heç yay ayları bele, onları ziyaret etmek olmur: “Halbuki xarici turistleri bele mekanlar daha çox maraqlandırır. Ele bu sebebden burada atçılıq, hemçinin xizekçilik turizmlerine de ehtiyac var”.

“İlisudan ya alim çıxır, ya da çoban”

 İlisu öz oxumuşları ile tanınan bir kenddir. Nizami adına İlisu kend orta mektebinin coğrafiya müellimi Abdulla Hesenovun dediyine göre, indiyedek bu kendde 6 minden çox alitehsilli mütexessis yetişib. Onlardan 200 neferi alimlik derecesine yükselib: “Bu gün elmin ele sahesi yoxdur ki, orada ilisulu olmasın. Onların soraqları neinki Azerbaycanın, elece de dünyanın müxtelif ölkelerinden gelir”. Hemsöhbetim yarıgerçek, yarızarafat ilisuluların oxumuşlarının çox olmasına bele aydınlıq getirdi: “Bayaq deyildiyi kimi, ilisuluların ekin saheleri kendden çox uzaqda yerleşir. O sahelere gedib-gelmek, bütün günü oralarda işlemek, tebii ki, çetindir. Odur ki, bu kimi çetinlikleri gören her kes oxumağa çalışır. Bir sözle, ilisuluların oxuyanı alim, oxumayanı ise çoban olur”. Onun sözlerine göre, Qax rayonu bir vaxtlar İlisu ile tanınıb.

“İlisunun en ciddi problemi Kürmüyün şıltaqlığıdır”

“Müharibeden evvel bu kendde 1100 teserrüfat olub. O illerde bu yerlerde dolanışıq ağır olduğuna göre camaat başqa rayonlara köçübler”, - sözleri ile söhbete başlayan İlisu kend Ağsaqqallar Şurasının sedri, 75 yaşlı Seleddin Abdullayev bu kendin lap qedim tarixe malik olduğunu vurğuladı: “Dağ kendinin problemleri hemişe olub. Bu gün de var. Meselen, ele indiyedek bu kende qaz çekilmeyib”. Sonra ne fikirleşdise elave etdi: “Qazsız da keçinmek olur. Bu kendin bir nömreli problemi onun böyründen keçen Kürmük çayıdır. Bu çay da İlisunu hemişe qorxu altında saxlayır. Bele ki, güclü yağışlar yağanda Kürmük kendin erazisini hisse-hisse yuyub aparır. Yaxşı olardı ki, tezlikle çay boyunca bend vurulsun. Sehv etmiremse, 5-6 ay önce bu mesele gündeme getirildi. Hetta müeyyen senedleşme de aparıldı. Aldığım melumata göre, bu günlerde işe başlanılacaq”.  Hemsöhbetimiz yaxın gelecekde İlisunun bu kimi problemlerinin tam hellini tapacağını eminlikle dile getirdi. Onun sözlerine göre, son aylar Qaxın süretli inkişafı bele bir qenaete gelmeye esas verir. Yeni teyin olunmuş icra başçısı bu rayonda hele çox “ilk”lere imza atacaq. Bu menada İlisunun görmeli günleri hele qabaqdadır.

Eve qıfıl vurulmur

Qeyd edek ki, ilisuluların özlerine mexsus adet-eneneleri var. Bele ki, onlar evlerini terk ederken heç vaxt qapılarını qıfıllamırlar. Heç heyetlerinde it de saxlamırlar. Bu kendde ucadan danışan adama da rast gelmek mümkün deyil. Heç ilisulular bu ve diger bazarların piştaxtaları arxasında da görünmürler. “Bes bu qeder oxumuşu olan bir kendin niye indiyedek bu kimi problemleri hellini tapmayıb?” sualına ise Seleddin Abdullayev bele cavab verdi: “İlisulular kimdense nese xahiş etmeyi sevmirler. Başqa sözle desek, bey nesli kimi tanınan ilisulular bele şeyleri özlerine sığışdırmırlar. Mence, ele bu sebebden de oxumuşlarımız kimsenin diqqetini bu kendin problemlerine celb etmek üçün tutduqları mövqeden istifade etmeyibler”.

İlisuya “Hamam”ın suyu getirilir

İlisudakı “Uludağ” Turizm ve İstirahet Kompleksi müasir standartlara cavab veren istirahet guşelerinden biridir. Buranın rehberliyi turistlerin diqqetini İlisuya daha çox celb etmek meqsedi ile seyle çalışır. Bele ki, hazırda kendden 6 kilometr aralıda yerleşen Hamamçay (ona Ağçay da deyirler) deresindeki Hamam bulağından “Uludağ”a su çekilir. “Uludağ”ın direktoru Zabit Ehmedovun sözlerine göre, bu bulağın isti (40-50 derece) suyu deri, yel, göz ve diger xesteliklerin dermanıdır. O, bu il başladıqları işi 2010-cu ilde başa çatdıracaqlarını söyledi. Zabit müellim, bir iş adamı kimi, İlisunun qışının da yayı kimi olması üçün elinden geleni esirgemeyeceyini dedi. Son iller İlisuya turist axınının artdığını vurğulan hemsöhbetimiz yaxın illerde “Uludağ”da 5 mertebeli korpus tikdireceyini de bildirdi. Hazırda ise bu istirahet ocağının 150 neferi qebul etmek imkanı var. Melumat üçün qeyd edek ki, bu gün İlisudan Hamamçay deresine getmek üçün 50-60 manat vesait teleb olunur. Hemin eraziye minik maşınları ile getmek qeyri-mümkündür.

Qvami Mehebbetoğlu, Habil Eliyev/Qax-İlisu

 www.zaman.az

Yanıxlının yanıqlı abideleri

Perşembe, Kasım 27 · Kategori: Azerbaycan_Okumalari

Tovuzun Yanıxlı kendindeki Şah Abbas mescidi bölgenin ehemiyyetli tarixi abidelerindendir.

Sovet hakimiyyeti illerinde anbar kimi istifade olunmuş mescid sonradan dövlet terefinden mühafize edilen abideler siyahısına daxil edilse de, onun qorunması ve berpası haqda düşünen olmayıb. Artıq bir hissesi uçmuş mescidin baxımsızlıq ucbatından tamamile yerle-yeksan olacağı qaçılmazdır.

“Yanıxlıdakı Şah Abbas mescidi XVII esrin ikinci yarısında inşa edilib. Tarixi menbelere göre, II Şah Abbasın gösterişi ile tikilmiş ibadetgah uzun müddet bölgede İslam dininin tebliği sahesinde mühüm rol oynayıb. Sovet hakimiyyetinin ilk illerinde fealiyyeti dayandırılan mescidden 1940-70-ci illerde anbar kimi istifade olunub. 1982-ci ilde dövlet terefinden qorunan medeni ve tarixi abideler siyahısına daxil edilib”. Bütün bunlar barede bize melumat veren Yanıxlı kend sakini Eli Hüseynovun (o, uzun iller Rayon Medeniyyet Şöbesinde fond mühafizeçisi vezifesinde çalışıb) sözlerine göre, indiyedek yalnız birce defe (öten esrin 90-cı illerinde) Şah Abbas mescidinde temir işleri aparılıb: “Lakin hemin berpa işlerinin qeyri-peşekar şexsler terefinden görülmesi bu ibadetgahın, nece deyerler, derdinin üstüne derd getirib. Bununla bağlı kend sakinlerinin müvafiq instansiyalara müracietlerine ümidverici cavablar verilse de, bu istiqametde heç bir emeli addım atılmayıb”. Meseleye münasibet bildiren Tovuz Rayon Medeniyyet ve Turizm Şöbesinin müdiri Aydın Quliyev ise mescidin durumu ile bağlı Medeniyyet ve Turizm Nazirliyine melumat verdiklerini bildirdi: “Hetta Medeniyyet ve Turizm Nazirliyinin mütexessisleri mescide baxış da keçiribler. Bu ibadetgahın gelen il berpa olunması nezerde tutulub. Hazırda ise mescidin dağılmasının qarşısını almaq meqsedi ile onun yaxınlığından axan Zeyemçayın yatağında sahilberkitme işleri aparılır”.

Qeyd edek ki, Şah Abbas mescidi Yanıxlıda yox olmaq tehlükesi ile üz-üze qalmış yegane abide deyil. Bele ki, kendi yarı bölen Zeyemçay üzerindeki Xan körpüsünden (o da XVII esrin yadigarıdır) yaxın onillikleredek teyinatı üzre istifade olunmasına baxmayaraq, hazırda ondan cemi birce yarıuçmuş tağ qalıb.

19.11.2008

Rasim Eziz/Tovuz
www.zaman.az

TÜRKÇE OLİMPİYATLARI'NIN EN GÜZEL ANLARI - VİDEOLAR

Salı, Hazirane 3 · Kategori: Genel

 BÜTÜN VİDEOLAR BURADA